Tỉnh dòng La San VN: Bế mạc Năm
Thánh 150 năm hiện diện tại Việt Nam
WGPSG -- “Trong tâm tình tri
ân, gia đình La San Việt Nam xin cảm tạ Đức Giám mục, quý linh mục cùng tu sĩ
các dòng và các thân hữu La San đã đến tham dự Thánh lễ bế mạc cùng cầu nguyện
cho anh chị em La San... Xin tri ân bao thế hệ đàn anh đi trước đã dày công
khai phá và dựng xây để Tỉnh dòng có thể tồn tại và phát triển cho đến hôm nay.
Tri ân gia đình các sư huynh; tri ân quý ân nhân, thân hữu xa gần đã ủng hộ
Tỉnh dòng trong sứ mạng giáo dục nhân bản và đức tin. Xin cám ơn quý thầy cô,
phụ huynh và học sinh vẫn luôn đồng hành với Tỉnh dòng trong tinh thần gia đình
La San... Xin cộng đoàn tiếp tục cầu nguyện, để mỗi thành viên La San biết cùng
đồng hành và liên kết phục vụ Giáo hội và Quê hương trong sứ mạng giáo dục của
mình...”. Lời cảm ơn của sư huynh Phụ tá Giám tỉnh Anrê Hồ Quốc Thắng
đã khép lại Năm thánh La San được tổ chức vào chiều thứ Năm 08.12.2016 tại cộng
đoàn Mai Thôn số 970 Xô Viết Nghệ Tĩnh, Q. Bình Thạnh TP.HCM.
Thánh lễ
Năm Thánh La San cử hành từ ngày
09.01 đến ngày 08.12.2016 để mừng kỷ niệm 150 năm dòng La San hiện diện tại
Việt Nam (1866 - 2016) và 50 năm lập dòng Nữ La San (1966 - 2016). Chiều ngày
bế mạc, cộng đoàn Mai Thôn rộn rã sắc mầu, các bạn trẻ sinh viên đứng thành
hàng chào dài, vỗ tay đón quý khách. Mỗi khách mời được trao tận tay ngọn nến,
tập bài hát và tràng chuỗi 60.
Các tín hữu đã quen với chuỗi thường
đọc 50 kinh Kính mừng, tương ứng với vòng chuỗi Mân Côi Năm Chục. Nhưng xâu
chuỗi mà Thánh Jean Baptiste De La Salle và tu sĩ La San lần hằng ngày là chuỗi
Mân Côi Sáu Chục: gồm 3 kinh Kính mừng ở đầu và 60 kinh Kính mừng phía sau,
tương ứng với 63 năm cuộc đời tại thế của Mẹ Maria. 5 chặng đầu vẫn suy niệm và
cầu nguyện theo truyền thống Giáo hội. Riêng chục kinh thứ 6 dành để dâng kính
Mẹ với tước hiệu “Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội” và xin Mẹ cầu bầu cho
các công việc của Dòng...
Mở đầu chương trình bế mạc Năm Thánh
La San là suy tôn Đức Trinh nữ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội. Kiệu tượng Đức Mẹ dẫn
đầu. Các bạn sinh viên nam nữ nối một tràng chuỗi Mân Côi thật to kế tiếp. Tu
sĩ các dòng và mọi người tay cầm nến cháy sáng, vừa bước theo đoàn kiệu, vừa
đọc kinh và hát lời ngợi ca. Trời tối dần, hàng nến hai bên đường đi lung linh
thật đẹp, hợp với đoàn người tôn vinh Mẹ qua Mầu nhiệm 5 Sự Vui.
Sau 3 kinh Kính Mừng mở đầu, cộng
đoàn suy niệm và đọc 10 kinh Kính Mừng ở chặng đầu tiên “Thiên thần truyền
tin cho Đức Bà chịu thai”, cầu cho ơn gọi La San trong Tỉnh dòng. 10 kinh
Kính Mừng nơi chặng hai “Đức Bà đi viếng Bà thánh Isave” để cầu nguyện
cho các sư huynh và nữ tu La San luôn dấn thân giáo dục người trẻ. 10 kinh Kính
Mừng tại chặng thứ ba “Đức Bà sinh Đức Chúa Giêsu nơi hang đá” xin cho
có nhiều nhà giáo dục muốn phục vụ trong sứ mạng trồng người. 10 kinh Kính Mừng
ở chặng tư “Đức Bà dâng Đức Chúa Giêsu trong Đền thánh” ước mong những
nỗ lực nơi các sư huynh đáp ứng được nhu cầu giáo dục của xã hội thời nay. 10
kinh Kính Mừng nơi chặng thứ năm “Đức Bà tìm được Đức Chúa Giêsu trong Đền
thánh” nguyện cầu cho các nhà giáo dục La San trung tín phục vụ Chúa Giêsu
qua bạn trẻ nghèo. 10 kinh Kính Mừng cuối đặc biệt “kính Đức Mẹ Maria Vô
Nhiễm Nguyên Tội” và mong mọi người biết nêu cao gương sáng, giúp người
chung quanh sống tương quan huynh đệ...
Các em dự tu rước tượng Đức Mẹ từ xe
hoa tiến lên lễ đài. Cộng đoàn hiệp ý với đội múa, dâng lên Đức Mẹ những đóa
hoa tươi thắm, kết bằng tấm lòng thành của mỗi người hiện diện.
Sư huynh Giuse Lê Văn Phượng tổng
kết Năm Thánh La San, cho biết thêm về hoạt động, các việc mang tính thiêng
liêng, đi hành hương của dòng nam và dòng nữ. Các Đức Giám mục của Giáo phận
TP.HCM, Xuân Lộc, Bà Rịa, Phú Cường, Nha Trang, Ban Mê Thuột, Huế, Phnôm Pênh
(Campuchia), San Francisco (Hoa Kỳ) đã dâng 14 Thánh lễ cử hành Năm Thánh tại
nơi có cộng đoàn nhà dòng; ban phép lành Tòa Thánh và ơn Toàn xá cho 10.600
lượt tín hữu dự lễ. Gia đình La San Việt Nam đã chung tay đóng góp, đi thăm
viếng và chia sẻ vật chất với 465 hộ dân ở thượng nguồn sông Gianh (huyện
Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình, giáo phận Vinh) bị thiệt hại do mưa lũ vào tháng
10.2016.
Đỉnh cao của ngày họp mặt bế mạc Năm
Thánh La San là Thánh lễ do Đức Giám mục Giuse Đinh Đức Đạo - Giám mục giáo
phận Xuân Lộc, Chủ tịch Ủy ban Giáo dục thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam - chủ
tế mừng kính Đức Mẹ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội. Đồng tế có Đức ông Phanxicô
Borgia Trần Văn Khả và 12 linh mục.
Bài Thánh thư 1 trích từ sách Sáng
thế (3,9-15.20), trình thuật lại câu chuyện chất vấn của Thiên Chúa về việc ăn
trái cấm. Lời chúc dữ của Thiên Chúa đối với con rắn lại trở thành lời chúc
lành cho dòng giống người đàn bà. Từ tội lỗi nguyên tổ, Thiên Chúa biến đổi
thành hồng ân cứu chuộc nhân loại... Bài Thánh thư 2 trích thư Thánh Phaolô gửi
tín hữu Êphêsô (1,3-6.11-12), khẳng định trong kế hoạch Thiên Chúa đã tiền định
cho loài người được đầy tràn ân sủng, được tinh tuyền thánh thiện nhờ Đức
Giêsu. Lời hứa được thực hiện qua việc Đức Maria, một thụ tạo, được hưởng đặc
ân Vô nhiễm Nguyên tội ngay từ trong dạ mẹ...
Chia sẻ sau bài Tin Mừng theo thánh
Luca (1,26-38), Đức Giám mục Giuse Đinh Đức Đạo đã nói đến một niềm vui huyền
nhiệm, thiêng liêng đặc biệt từ trời khiến mỗi người muốn hát ca, tôn vinh Đức
Mẹ vì hồng ân Vô nhiễm. Khi yêu mến thì ta muốn trở nên giống Mẹ, phải bắt
chước Mẹ trân trọng và giữ gìn tình nghĩa của Thiên Chúa trong hành trình vui
buồn của cuộc sống. Đức Giám mục cũng nhắc đến Chân phước Anrê Phú Yên và Thánh
nữ Têrêsa Hài đồng Giêsu đã đi theo con đường của Đức Maria, bỏ hết tất cả để
giữ nghĩa cùng Chúa mọi ngày trong đời. Đó cũng là lời mời gọi của Đức Mẹ Vô
Nhiễm Nguyên Tội đối với con cái của Mẹ...
Trong lời nguyện tín hữu, cộng đoàn
đã hiệp ý cùng cầu cho hàng giáo sĩ, cho dòng nam và nữ La San, cho mọi thành
phần trong đại gia đình La San luôn tràn đầy hồng ân, hiệp nhất trong sứ mạng
giáo dục mà Chúa đã giao phó.
Sau lời nguyện hiệp lễ, sư huynh
Anrê Hồ Quốc Thắng đã thay mặt Tỉnh dòng gửi lời cảm ơn đến quý khách. Vị Phụ
tá Giám tỉnh nhấn mạnh: “Đây quả là một hồng ân lớn lao cho gia đình La San
Việt Nam. Và cũng là dịp để ôn cố tri tân, canh tân đời sống hiện tại và hướng
đến tương lai với một quyết tâm và lòng nhiệt thành mới, noi gương bao thế hệ
đàn anh đi trước trong Tỉnh dòng”.
Trước khi Năm Thánh khép lại, cộng
đoàn đã cùng nhau đọc kinh Tin Kính và kinh Lạy Cha, cầu nguyện theo ý Đức Giáo
hoàng và lãnh nhận phép lành Tòa Thánh bế mạc Năm Thánh La San.
Một ngọn đuốc lớn có 4 con số ghi
lại hành trình của nhà dòng được đưa lên lễ đài. Sư huynh Patrick đến từ Tỉnh
dòng New York (Hoa Kỳ) giơ cao mặt số 1866 ghi nhớ năm các sư huynh thừa sai
đầu tiên đặt chân lên đất Việt. Sư huynh Vital Luke Nguyễn Hữu Quang đón nhận
đuốc, giơ cao mặt số 1874 ghi nhớ năm mà trường Taberd được các linh mục thừa
sai thành lập và giao cho các sư huynh điều hành từ năm 1890. Sư huynh Giám
tỉnh Phêrô Nguyễn Văn Phát đón nhận đuốc, giơ cao mặt số 1951 ghi nhớ năm Tỉnh
dòng có Giám tỉnh đầu tiên là người Việt Nam. Sư huynh Tađêô Đặng Quốc Tiến đại
diện lớp trẻ đón nhận đuốc, giơ cao mặt số 2016 ghi nhớ Năm thánh La San... 4
thế hệ sư huynh cùng cầm 1 ngọn đuốc cháy sáng cắm vào giá. Sư huynh Giám tỉnh
trao 22 ngọn đuốc nhỏ đến đại diện cộng đoàn nam, dòng nữ La San, cựu tu sinh
và cựu học sinh La San. Đức Giám mục Giuse Đinh Đức Đạo lấy lửa từ đuốc lớn
thắp cho từng đuốc nhỏ, truyền ngọn lửa đến mỗi vị đại diện.
Sư huynh Giám tỉnh Phêrô Nguyễn Văn
Phát cũng trao quà kỷ niệm cho 3 cá nhân và 2 tập thể đã đóng góp công sức cho
Tỉnh dòng trong việc tổ chức Năm Thánh. Sư huynh Phụ tá Giám tỉnh Anrê Hồ Quốc
Thắng trao giải thưởng cho 6 cây bút đoạt giải cao trong cuộc thi viết về dòng
La San.
Ngoài sân, các bạn trẻ đã xếp hai
hàng, tạo thành hình con số 150. Cộng đoàn thắp lên những ngọn nến, đi theo
đoàn đồng tế vào giữa con số kỷ niệm dòng Các Sư huynh Trường Kitô Giáo đến
Việt Nam.
Dòng Các Sư huynh
Trường Kitô Giáo
Dòng La San là tên gọi tắt tiếng Việt
của dòng Các Sư huynh Trường Kitô Giáo do linh mục Jean Baptiste De La Salle
thành lập ngày 24.06.1682 tại thành Reims, nước Pháp. Dòng được Đức Giáo hoàng
Bênêđictô XIII phê chuẩn năm 1725, là dòng tu sĩ giáo dân (không làm linh mục),
thuộc quyền Giáo hoàng. Dòng Các Sư huynh Trường Kitô Giáo (tên ghi theo tiếng
Latinh: Fratres Scholarum Christianarum FSC, tiếng Pháp: Les Frères Des Écoles
Chréstiennes FEC, tiếng Anh: The Brothers Of The Christian Schools) hiện nay có
4.481 tu sĩ thuộc 38 tỉnh dòng tại 86 quốc gia trên thế giới. Nhà Mẹ đặt tại
Rôma.
Linh đạo La San diễn tả tinh thần
đức Tin là “Thừa tác viên của Thiên Chúa, Sứ giả và Cộng tác viên của Đức
Kitô”, nhiệt thành hướng dẫn người trẻ lớn lên như những con người và con
Thiên Chúa... Đặc sủng La San là hiến mình cho Thiên Chúa, cùng đồng hành và
liên kết với nhau, chu toàn thừa tác vụ tông đồ giáo dục... Sứ mạng của dòng là
đem lại cho giới trẻ, đặc biệt là bạn nghèo, một nền giáo dục nhân bản và
Kitô...
Các sư huynh chia sẻ sứ mạng cùng
nhiều thành viên: dòng Nữ La San, dòng Nữ La San Guadalupe, Hiệp hội Signum
Fidei, Hiệp hội Giáo lý viên,... hình thành “Gia đình La San”. Ngày nay,
các sư huynh La San đang phụ trách, giảng dạy tại 1.000 trường cho 1.000.000
học sinh ở 78 quốc gia trên thế giới. Ở vùng Đông Á và Thái Bình Dương, nhà
dòng có 200 cơ sở giáo dục ở 16 nước; có 230.000 học sinh với gần 20.000 giáo
viên đứng lớp, trong đó phụ nữ chiếm 56%.
Liên kết việc thăng tiến nhân bản
với việc rao giảng Lời Chúa. Đó cũng là lý do các sư huynh La San thừa sai
nhiệt thành đến Việt Nam, như những ánh sao lấp lánh trong bóng đêm của vùng
quê mới.
150 năm ánh sao La San
trên quê hương đất Việt (1866 - 2016)
Ngày 17.07.1865, sư huynh Tổng quyền
Philippe chấp nhận lời mời của chính quyền Pháp thuộc ở Nam Kỳ và cử 6 sư huynh
La San thuộc tỉnh dòng Ấn Độ đón tàu từ Toulon (Pháp) đi Việt Nam. Ngày 06.01.1866
các sư huynh đến Sài Gòn, mở đầu sứ vụ dạy học cho dân bản địa, được các linh
mục thừa sai Hội Truyền Giáo Paris MEP trao lại quyền điều hành trường Adran.
Các sư huynh tiếp nhận trường học tại Chợ Lớn tháng 4.1866, tại Mỹ Tho tháng
3.1867, tại Vĩnh Long tháng 7.1869, mở thêm trường cho nguời Khmer ở Trà Vinh
tháng 3.1868. Khi hết hợp đồng với chính quyền Pháp, các tu sĩ La San phải đóng
cửa trường, đến tháng 3.1883 thì tỏa đi Hồng Kông, Malaysia, Sri Lanka, Ấn
Độ...
Những năm sau đó, linh mục Le Mée,
chính xứ nhà thờ Lớn Sài Gòn xin Trung ương Dòng tiếp tục cho sư huynh La San
đến với người dân Việt. Tháng 11.1889, sư huynh Tổng quyền Joseph cử 9 sư huynh
từ Marseille (Pháp) đi tàu qua Việt Nam và được giao quản lý trường Taberd. Năm
sau, các thầy mở trường học miễn phí ở Sài Gòn và Vũng Tàu. Tháng 8.1895, một
số sư huynh đến Hà Nội, điều hành trường Hội Thừa sai cạnh nhà thờ Chính tòa.
Để phát triển dòng, các tu sĩ đã mở
Tập viện ở Thủ Đức năm 1895, mở thêm Chuẩn viện, Đệ tử viện... Vào ngày
01.01.1896, Tỉnh dòng Đông Dương gồm Việt Nam và Campuchia được thành lập, do
sư huynh Ivarch Louis Victor làm Giám tỉnh tiên khởi. Các sư huynh mở nhiều
trường ở Hà Nội (năm 1897), Thủ Đức (1898 và 1939), Vũng Tàu (1899), Tân Định
(1902 và 1923), Huế (1904 và 1909), Hải Phòng (1906 và 1951), Mỹ Tho (1908),
Sóc Trăng (1913), Nam Định (1924 và 1941), Phát Diệm (1932), Nha Trang (1933 và
1952), Bùi Chu (1937), Đà Lạt (1941)... Một số trường tổ chức nội trú, miễn học
phí, dành cho trẻ câm điếc, người dân tộc thiểu số... Để tỏ lòng tri ân Giáo
hội, nhà dòng đã đặt tên cho nhiều ngôi trường theo tên các vị Giám mục như
Taberd, Adran, Puginier, Pellerin, Mossard, ... Bước chân sư huynh La San còn
vượt biên giới, qua mở trường học bên Campuchia: tại Battambang từ 1906 đến 1910,
ở Phnôm Pênh từ 1911.
Vào năm 1951, sư huynh Cyprien-Gẫm
Trần Văn Thiên là người Việt Nam đầu tiên được bổ nhiệm là Giám tỉnh. Tỉnh dòng
Đông Dương đổi tên thành Tỉnh dòng Sài Gòn, đảm nhận thêm Phụ tỉnh Thái Lan và
mở 3 trường học bên ấy. Sau hiệp định Genève năm 1954 chia đôi đất nước tại vĩ
tuyến 17, Tất cả 8 trường La San ở miền Bắc đóng cửa, các sư huynh di chuyển
vào Nam.
Tiếp tục sự nghiệp trồng nguời, tu
sĩ La San đi lập trường tại Nha Trang (năm 1954), Kon Tum (1956), Buôn Ma Thuột
(1959), Đà Lạt (1960 và 1972), Đồng Nai (1961), Huế (1961), Quy Nhơn (1963,
1967 và 1969), Sóc Trăng (1966), Cần Thơ (1966), ... Viện Đại học Thành Nhân
được thành lập năm 1970 do Bộ Giáo dục nước Việt Nam Cộng Hòa cấp phép. Năm
1971, Phân khoa Huấn luyện Nhân bản và Tôn giáo được mở theo văn thư của Thánh
bộ Giáo dục Công giáo (Vaticăn, Rôma). Trường Đại học La San được thành lập năm
1974...
Khi đất nước thống nhất vào cuối
tháng 4.1975, dòng bước vào thời kỳ trầm lặng, đổi tên thành Tỉnh dòng La San
Việt Nam. 27 cơ sở dạy học phải quốc hữu hóa. Các sư huynh rời trường học, tản
mát nhiều nơi. Từ hơn 300 sư huynh trước năm 1975, chỉ còn lại 172 tu sĩ vào
năm 1976, đến năm 1983 chỉ còn lại 93 sư huynh ở lại Việt Nam. Một số sư huynh
đi khai hoang vùng kinh tế mới, một số phải về sống với gia đình.
Trong giai đoạn mới, các sư huynh
vẫn tiếp tục dạy học: Mở lớp tin học (từ năm 1989), tổ chức học hè (1990), ôn
tập văn hóa (1992), mở cơ sở dạy nghề Đức Minh (1992), trung tâm ngoại ngữ
Nguyễn Trường Tộ (1993), lập lưu xá sinh viên Taberd (1994), học viện thần học
Mai Thôn (1997), trường tình thương Tân Hưng (2000), cơ sở dạy nghề Tam Nông -
Đồng Tháp (2003), giáo dục y tế và khám bệnh, phát thuốc miễn phí (2004), mở
trường nội trú Trương Vĩnh Ký - Gia Lai (2006), dạy nghề người khuyết tật
(2008), trung tâm dạy nghề Đà Lạt (2010), mở chương trình văn hóa hè ra miền
Bắc (2011), xây nhà nội trú học sinh nghèo miền Trung (2014), ... Song song đó
cũng có nhiều cộng đoàn được thành lập tại Đồng Nai, Buôn Ma Thuột, Huế, Nha
Trang, Gia Lai, ... Nhà dòng trở lại đất nước Campuchia, mở nhà ở Phnôm Pênh
năm 2005 và lập cộng đoàn Đức Tin, xây trường ở Kandal...
Đầu tháng 8.2016, sư huynh Robert
Schieler - vị Tổng quyền thứ 27 của Trung ương Dòng La San - đã viếng thăm mục
vụ Tỉnh dòng Việt Nam và nhận định: Tỉnh dòng đã gắn bó với Giáo hội địa phương
trong việc Loan báo Tin Mừng; tiếp tục triển nở ơn gọi dù có khó khăn; có tình
huynh đệ trong cộng đoàn; luôn có những sáng tạo trong sứ mạng với nhiều hình
thức khi không có trường học; tổ chức nhiều hoạt động để chăm sóc người trẻ...
Hiện nay, dòng La San có khoảng 90
sư huynh trong 22 cộng đoàn tại 7 giáo phận. Hình ảnh vị tu sĩ La San rất nổi
bật: mặc áo chùng đen dài, trên cổ có đeo raba trắng như hình hai trang vở mở
ra. Đã có 4 hồng y và 7 giám mục và rất nhiều linh mục, tu sĩ, tín hữu của Giáo
hội Công giáo Việt Nam xuất thân từ mái trường La San. Nhìn lại lịch sử 150 năm
qua, dòng La San là một trong những tổ chức Công giáo đã tích cực góp phần vào
sự nghiệp văn hóa giáo dục, nâng cao trình độ dân trí và nếp sống văn minh cho
xã hội và dân tộc.
VŨ
ĐỖ HOÀNG TUẤN
Bài đăng trên Trang tin Điện tử Giáo
phận TP.HCM ngày 12.12.2016.
